به نام يگانه ي هستي بخش

شرح  درس مست وهشيار

نكته: اين شعر جزءاشعارحفظ كردني نيزهست

تاريخ ادبيات: 1- مشهورترين زن شاعرفارسي كيست؟(پروين)

2- شعرپروين ازبرجسته ترين نمونه هاي شعر....... محسوب مي شود.(تعليمي)

3- شعرپروين ازچه جهت شاخص وممتاز است؟ (به دليل اين كه بسياري از اشعار اوبه شكل مناظره است)

4-مضمون ومحتواي مناظره ي«مست وهشيار» پروين اعتصامي چيست؟ (نشان دادن فساد وتزوير اجتماع عصرشاعر به صورت طنز)

معني ابيات و واژه ها

بيت 1 :معني لغت : (محتسب = مأمورنظارت براجراي احكام ديني)

معني بيت: محتسب مستي را ديدو يقه اش راگرفت. مست گفت: اين راكه گرفته اي پيراهن است افسارنيست.

بيت 2 : معني  لغت ) افتان وخيزان= نامتعادل)

معني بيت:محتسب گفت به علّت مست بودن، نامتعادل راه مي روي.مست گفت :راه رفتن من ايرادي ندارد راه ناهمواراست(محيط فاسد وناپاك است)

بيت 3 : معني بيت: محتسب گفت:بايدتورابه خانه ي قاضي ببرم.مست گفت: بروصبح بيا.قاضي نيمه شب بيدارنيست( منظور ازخواب قاضي«غفلت او»است)

بيت 4 : معني لغت : (والي=حاكم) (سرا=خانه) (خمـّار= شراب فروش)

معني بيت: محتسب گفت :خانه ي حاكم نزديك است به آن جا مي رويم.مست گفت: ازكجامعلوم كه والي خودش درميخانه نباشد.

بيت5 :معني لغت: (داروغه =كلانتر)

معني بيت: محتسب گفت : درمسجدبخواب تاموضوع را به كلانتربگويم.مست گفت :مسجد جاي افرادفاسد نيست.

بيت6 : معني لغت( وارهان= نجات بده) (كاردرهم ودينار=رشوه دادن و رشوه گرفتن)

معني بيت: محتسب گفت : مقداري پول بده وخودت راخلاص كن .مست گفت : كارخلاف وغيرشرعي را رانمي توان با رشوه درست كرد.

بيت7 : معني لغت(غرامت=تاوان،جريمه) (تاروپود=نخ هاي افقي وعمودي پارچه)

معني بيت: محتسب گفت :به عنوان جريمه،لباست راازتنت درمي آورم. مست گفت :لباسم پوسيده ونخ نما(كهنه) است.

بيت8 :معني لغت:(عار=ننگ،زشت)(كلاه ازسرافتادن، دومفهوم دارد:الف-تعادل نداشتن  ب)درقديم كلاه برسرنگذاشتن،كاري زشت محسوب مي شده است)

معني بيت:محتسب گفت :ازشدت مستي،نمي داني كه كلاهت افتاده است. مست گفت:انسان بايد عقل داشته باشد،كلاه نداشتن ،ننگ نيست.

بيت9 :معني لغت:(بي خودشدن=مست شدن)( حرف كم وبسيارنيست= دستور ومجازات شرعي،قابل كم زيادكردن نيست)

معني بيت:محتسب گفت :به دليل خوردن شراب زياد اين گونه مست شده اي. مست گفت:اي بيهوده گو،احكام ودستورات ديني قابل دستكاري و كم يازيادكردن نيست.

بيت10:معني لغت:(حد زدن=انجام مجازات شرعي)

معني بيت:محتسب گفت:افراد هوشيار بايد افرادمست را مجازات شرعي كنند. مست گفت:يك نفرهوشياربه من نشان بده.در اين جامعه كسي هوشيارنيست(مست مي خواهد بگويد:فساد درهمه ي جامعه رواج يافته است)

پاسخ خودآزمايي :

1-رواج فساد درجامعه

2-فسادمالي : مانند رشوه خواري

3-منظورش اين است كه دستور ومجازات شرعي رابايد بدون هيچ تغييري انجام داد.