دراین بخش به سه پرسش از دو نفر از دوستان پاسخ داده می شود؟

الف) پرسش های خانم ژاله ده ملکیان

 پرسش ۱ : چرا تکواژ «ام »در « امروز» محاسبه نمی شود اما « ستان » در «شهرستان» که به فرمایش شما وند تهی است محاسبه می شود؟

پاسخ : تکواژ «ام »در « امروز» جزء وندهای غیرمستعمل و متروک زبان است که امروزه در واژه سازی کاربرد ندارد اما « ستان » وندی زایا و دارای کاربرد در وضعیت فعلی زبان است بنابراین در شمارش تکواژ محاسبه می شود هرچند که در معنا و مقوله ی دستوری واژه ی «شهرستان» خنثی است.

پرسش ۲ : چرا « ا » در کلماتی مانند « داد - کار» هنگام هجاگذاری دو واج حساب می شود اما وقتی می خواهیم واج شماری کنیم یک واج ؟

پاسخ : در واج شماری هر واج اعم از صامت یا مصوت فقط یک واج است زیرا در محور جانشینی فقط یک واج را می توان به جای هریک از آن ها قرار داد نه بیشتر و نه کمتر. مانند : بود = باد = بید = بَد

می بینید که اگر واج دوم واژه ی ( بود ) را تغییر دهیم فقط یک واج را می توانینیم جانشین آن کنیم. بنابراین هر واجی اعم از صامت یا مصوت کوتاه یا بلند همواره یک واج است.

اما چرا در هجاگذاری و مبحث وزن مصوت های بلند را دو واج به حساب می آورند به این دلیل است که به دلیل امکان امتداد و کشش بیشتر مصوت های بلند نسبت به مصوت های کوتاه به صورت یک قرارداد ( نه یک امر ذاتی ) هر مصوت بلند را فقط در مبحث وزن معادل دو واج محاسبه می کنند. 

ب) پرسش آقای امیر حسینی منش :  به من ثابت کنید آب ، سه واج است.

پاسخ : حتما می پذیرید که واژه ی آب با واژه ی ناب هم وزن است زیرا گوش شما به خوبی این هم وزنی را تشخیص می دهد.

اگر پذیرفتید که این دو واژه هم وزن هستند باید همسان بودن تعداد واج های آن ها را نیز قبول کنید ( سه واج )

اکنون می توان پرسید که چرا گوش هنگام تلفظ واژه ی آب ، دو واج را می شنود اما در واژه ی ناب ، سه واج را ؟

بایدگفت که همزه ی آغاز واژه ی آب با مصوت بلند ( ا ) هم مخرج است به همین دلیل ، گوش ( ء ) و ( ا ) را یکی می شنود اما  ( ن ) و ( ا  ) بعید المخرج هستند به همین علت گوش هریک از آن ها را جداگانه تشخیص می دهد.

اساسا ( ء ) با مصوت ها ، قریب المخرج است بنابراین همزه قبل از هر مصوتی قراربگیرد ، گوش هنگام تلفظ ، همزه و مصوت پس از آن را یک واج می شنود.